Cytologia – klasyczna i płynna. Dlaczego warto wybrać nowoczesne metody diagnostyki szyjki macicy?
Badanie cytologiczne to jedno z podstawowych narzędzi profilaktyki raka szyjki macicy. W czasie wizyty ginekolog pobiera komórki nabłonka z dwóch miejsc: z tarczy szyjki macicy, która pokryta jest nabłonkiem wielowarstwowym płaskim, oraz z kanału szyjki macicy, wyściełanego nabłonkiem gruczołowym. Aby uzyskać reprezentatywny materiał, lekarz stosuje specjalną szczoteczkę – jej konstrukcja pozwala zebrać komórki zarówno z powierzchni zewnętrznej, jak i z wnętrza kanału szyjki.
Rodzaje cytologii – klasyczna i płynna
Cytologia klasyczna (konwencjonalna)
Tradycyjna cytologia, nazywana także szkiełkową, została opracowana przez George’a Papanicolau już w pierwszej połowie XX wieku. Polega na mechanicznym rozmazaniu pobranego materiału na szkiełku mikroskopowym i jego utrwaleniu specjalnym sprayem. Po wybarwieniu preparat trafia do laboratorium, gdzie cytodiagnosta ocenia obecność ewentualnych nieprawidłowości.
Mimo że ta metoda jest wciąż powszechnie stosowana, ma swoje ograniczenia – jest bardziej podatna na błędy wynikające z jakości pobrania i przeniesienia komórek na szkiełko. Wynik może być również utrudniony do oceny w obecności krwi lub dużej liczby komórek zapalnych.
Cytologia płynna (LBC – Liquid Based Cytology)
Cytologia cienkowarstwowa to nowoczesna metoda o wyższej skuteczności diagnostycznej. Po pobraniu wymazu cała końcówka szczoteczki z komórkami trafia bezpośrednio do fiolki z płynem konserwującym. Dzięki temu komórki są w pełni wykorzystane, a proces ich obróbki umożliwia oddzielenie materiału zakłócającego obraz (np. leukocytów, śluzu czy krwi).
Dodatkowym atutem tej metody jest możliwość dłuższego przechowywania próbki – nawet przez kilka miesięcy. W razie potrzeby, z tej samej próbki można wykonać dodatkowe testy, takie jak:
- Test HPV DNA – pozwalający wykryć onkogenne typy wirusa brodawczaka ludzkiego.
- Test CINtec® PLUS – oznaczający markery infekcji przetrwałej HPV, zwiększającej ryzyko wystąpienia zmian przednowotworowych.
Z tego względu metoda LBC jest nie tylko bardziej czuła, ale także bardziej komfortowa dla pacjentki – nie wymaga ponownego badania, gdy zachodzi potrzeba pogłębionej diagnostyki.
Kiedy wykonać cytologię?
Pierwsze badanie cytologiczne zaleca się wykonać po około 2–3 latach od rozpoczęcia współżycia płciowego. Warto je także rozważyć, gdy lekarz rozpoznaje tzw. nadżerkę szyjki macicy (czyli ektopię – obecność nabłonka gruczołowego na tarczy szyjki). Najbezpieczniej wykonywać cytologię regularnie, co 12 miesięcy, by nie przeoczyć wczesnych zmian przedrakowych.
Najbardziej efektywną formą badań profilaktycznych jest tzw. co-testing, czyli jednoczesne pobranie próbki na cytologię płynną i test HPV. Z jednego wymazu laboratorium wykonuje dwie analizy, zwiększając precyzję diagnostyki.
Wynik cytologii – co oznacza?
Wyniki cytologiczne są klasyfikowane według systemu Bethesda. Prawidłowy wynik zawiera informację, że „wymaz nadaje się do oceny” oraz że nie stwierdzono zmian przednowotworowych ani nowotworowych.
Najczęstsze wyniki cytologii i dalsze kroki:
- Prawidłowy wynik
Nie stwierdzono nieprawidłowych komórek – wystarczy powtórzenie badania za rok. - ASC-US (atypowe komórki płaskonabłonkowe o nieokreślonym znaczeniu)
– Możliwość powtórzenia cytologii po 6 miesiącach
– Test na obecność onkogennych typów HPV
– Wykonanie kolposkopii lub testu CINtec® PLUS - AGC (atypowe komórki gruczołowe)
Wskazana jest kolposkopia oraz pobranie materiału z kanału szyjki. - LSIL (zmiany śródnabłonkowe niskiego stopnia)
Najczęściej związane z przejściową infekcją HPV. Zaleca się wykonanie testu na obecność wirusa, a w przypadku wyniku pozytywnego – kolposkopię. - ASC-H (atypowe komórki płaskonabłonkowe, nie można wykluczyć HSIL)
Wynik sugeruje możliwe zmiany wysokiego stopnia – konieczna kolposkopia. - HSIL (zmiany śródnabłonkowe wysokiego stopnia)
Wymaga szybkiej diagnostyki i leczenia – kolposkopia oraz ewentualna biopsja.
Dlaczego warto wybrać cytologię płynną i test HPV?
Cytologia LBC w połączeniu z testem HPV pozwala znacznie skuteczniej wykrywać zmiany na wczesnym etapie – nawet zanim pojawią się objawy. Dzięki temu możliwe jest szybkie leczenie i uniknięcie groźnych konsekwencji. Diagnostyka oparta na nowoczesnych metodach jest bardziej dokładna, bezpieczniejsza i komfortowa dla pacjentek.
